Karaosmanzâde Câvide Hayri Hanımefendi’ye
Zannetme ki güldür ne de lale,
Ateş doludur, tutma yanarsın
Karşında şu gülgûn piyale..
İçmişti Fuzûlî bu alevden,
Düşmüştü bu iksir ile Mecnun
Şi'rin sana anlattığı hale...
Yanmakta bu sagardan içenler,
Doldurmuş onunçün şeb-i aşkı
Baştan başa efgan ile nale...
Ateş doludur, tutma yanarsın
Karşında şu gülgûn piyale...
Ahmet Haşim 1933 yılında öldüğü için bu eserin özgün metni kamu malıdır. Metin Vikikaynak aktarımından alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansıyla paylaşılır.
Mukaddime Şiirinin Açıklaması
Başlığı “giriş, önsöz” anlamına gelen şiir, okurun karşısındaki “gülgûn piyale”den, yani gül renkli kadehten söz eder. Şair bunun gül ya da lale sanılmamasını ister; kadeh ateş doludur, tutan yanar. İkinci bentte bu alevden Fuzûlî'nin de içtiği, Mecnun'un da bu iksirle şiirin anlattığı hâle düştüğü söylenir. Fuzûlî, Leylâ vü Mecnûn mesnevisiyle tanınan divan şairidir; burada bu iki ad, aşkın ve şiirin yakıcılığını temsil eder. Üçüncü bentte bu kadehten (“sagar”) içenlerin yandığı, bu yüzden aşk gecesini baştan başa feryat ve inleyişle (“efgan ile nale”) doldurdukları anlatılır. Son bentte ilk uyarı tekrarlanır. Kadeh hem aşkın hem de şiirin simgesi olarak okunabilir; şair, okuru yakıcı bir deneyime hazırlayan bir giriş yapar.
Mukaddime Ana Fikri
Aşk ve şiir, dışarıdan bir çiçek gibi güzel görünse de içene yakıcı bir ateştir; ondan içen âşıklar yanar ve inler.
Teması
Aşkın ve şiirin ateşi