MEB 100 Temel Eser Listesi
MEB 100 Temel Eser listesi, Milli Eğitim Bakanlığının ilköğretim ve lise öğrencilerine önerdiği yerli ve yabancı klasiklerden oluşur. Aşağıdan sınıf düzeyinize uygun listeyi açın; her eserin yazarını, türünü, telif durumunu ve sitemizde varsa özetini ya da yasal PDF'ini görün, okuduklarınızı işaretleyin.
100 Temel Eser Nedir?
100 Temel Eser, Milli Eğitim Bakanlığının öğrencilere okuma alışkanlığı kazandırmak için tavsiye ettiği kitap listesidir. Ortaöğretim (lise) listesi 19.08.2004 tarihli 2004/60 sayılı genelgeyle, ilköğretim listesi 5-8. sınıflar için 04.08.2005 tarihli 2005/70 sayılı genelgeyle okullara duyuruldu. Her iki genelge 17.12.2018 tarihli 2018/17 sayılı genelgeyle yürürlükten kaldırıldı; gerekçeler arasında telifsiz baskılar, çeviri sorunları ve izinsiz "MEB Tavsiyeli" logoları sayıldı. Buna rağmen liste okullarda, öğretmenlerin ödev ve okuma planlarında hâlâ yaygın olarak kullanılıyor.
Listedeki Değişiklikler
- 2004-2005: Ortaöğretim 76. eser Ağustos 2004 MEB sayfasında 'Sokrates - Savunma', Kasım 2005'ten itibaren 'Eflatun - Sokrates'in Savunması'.
- Temmuz-Ağustos 2005: İlköğretim listesinden 'Küçük Prens' ve 'Anılardan Öyküler' çıkarıldı, 'Mehmet Akif Ersoy'dan Seçmeler' ve 'Necip Fazıl Kısakürek'ten Seçmeler' eklendi (NTVMSNBC 08.08.2005; Çocuk Vakfı raporu).
- 29.04.2008: Ortaöğretim listesinden 'Anayurt Oteli' (Yusuf Atılgan) çıkarıldı, yerine 'Osmancık' (Tarık Buğra) eklendi (Cumhuriyet 27.01.2009). MEB web sayfası ancak Mayıs 2010-Eylül 2011 arasında güncellendi (arşiv kopyaları).
- 2012: İlköğretim listesinden 'Barbaros Hayrettin Geliyor' TTKB kararıyla çıkarıldı (Radikal 09.06.2012); yerine eser eklendiğine dair kaynak bulunamadı.
- 06.02.2014: İlköğretim listesinden 'Yonca Kız' TEGM makam onayıyla çıkarıldı (Edirne Son Haber 17.02.2014); yerine eser eklendiğine dair kaynak bulunamadı.
100 Temel Eser Kitapları PDF: Hangileri Yasal?
Listedeki eserlerin bir kısmı telif süresi dolduğu için kamu malıdır ve özgün metinleri ücretsiz, yasal olarak paylaşılabilir. Yazarı yakın zamanda ölmüş ya da yaşayan eserler ile çeviri eserlerin güncel çevirileri ise telif kapsamındadır. Tablolarda her eser için bu durumu ayrıca belirtiyoruz.
Güncel Okuma Listeleri
100 Temel Eser 2018'de kaldırıldığından bugün derslerde okunacak eserleri öğretmenler seçiyor. Güncel öneriler için Maarif Modeline uygun, farklı türlerden hazırladığımız sınıflara göre okuma listelerine bakabilirsiniz.
Liste kaynakları
- MEB – 100 Temel Eser (ortaöğretim listesi), web.archive.org kopyası 22.08.2004
- MEB – 100 Temel Eser (ortaöğretim), arşiv kopyaları 24.11.2005, 11.05.2010, 02.09.2011, 22.09.2014
- MEB – 2004/60 sayılı '100 Eser' genelgesi metni (arşiv, 21.08.2004 ve 24.11.2005)
- MEB haber: '100 Temel Eser'in Tam Listesi' (15.07.2005), arşiv 10.08.2006
- MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü, 04.08.2005 tarih ve 2005/70 sayılı genelge (iogm.meb.gov.tr/files/mevzuat/45.pdf), arşiv 02.06.2006
- MEB TEGM duyurusu: 100 Temel Eser Listeleri uygulamadan kaldırılmıştır (19.12.2018)
- MEB 17.12.2018 tarih ve 2018/17 sayılı genelge (Bakan Ziya Selçuk)
- MEB TEGM Sıkça Sorulan Sorular
- Türkiye Çocuk Vakfı, 100 Temel Eser Raporu (2010), ekler s.95-105
- NTVMSNBC, 08.08.2005 'İlköğretim için 100 temel eser' (arşiv)
- MEB basın açıklaması 26.08.2006 '100 Temel Eser İle İlgili İddialara Cevap' (arşiv)
- Cumhuriyet, 27.01.2009 '"Anayurt Oteli" 100 Temel Eser'den çıkarıldı' (arşiv)
- Radikal, 09.06.2012 ''Barbaros' müstehcen bulundu!' (arşiv)
- Edirne Son Haber, 17.02.2014 'Romanları üzen Yonca Kız çıkarıldı' (arşiv)
- Selçuk Ortaokulu (Sivas) – MEB 100 Temel Eser Listesi
- Erhan Gedikbaşı ÇPAL – MEB 100 Temel Eser Listesi
- Akçakoca AİHL – Örnek Kitap Listesi MEB 100 Temel Eser (Ortaokul)
- Amasra İlçe MEM – Örnek Kitap Listesi MEB 100 Temel Eser (Lise)
- TOKİ Sarıçam Anadolu Lisesi – kitap listesi (2024-2025)
- Vikipedi: MEB 100 temel eser listesi (ilköğretim) / (ortaöğretim) – ham wikitext
- Aksaray İl Halk Kütüphanesi – 100 Temel Eser (İlköğretim-Ortaöğretim)
- Wikidata / tr.wikipedia (yazar ölüm yılları)
Sık Sorulan Sorular
100 Temel Eser okumak zorunlu mu?
Hayır. Liste bir öneri listesidir ve okumayı zorunlu tutan uygulama kaldırılmıştır. Yine de pek çok okul ve öğretmen ödev ile okuma planlarında bu listeden yararlanır.
100 Temel Eser kitaplarını PDF olarak indirmek yasal mı?
Yalnızca telif süresi dolmuş eserler için. Türkiye'de koruma yazarın ölümünden sonra 70 yıl sürer; çeviri eserlerde çevirmenin hakları ayrıca devam eder. Listede her eserin telif durumunu ayrı ayrı gösteriyoruz.
Listedeki kitaplara nereden ulaşabilirim?
Okul ve halk kütüphaneleri listenin neredeyse tamamını bulundurur. Kamu malı eserlerin bir kısmını sitemizden ücretsiz ve yasal olarak indirebilir, diğerlerinin özetini okuyabilirsiniz.