Zulmü Alkışlayamam Şiiri
Mehmet Âkif Ersoy · İlk yayın: Safahat 6. kitap Âsım (1924), Köse İmam'ın sözlerinden bir bölüm · 17 dize
Safahat, Âsım'dan bir bölüm
Zulmü alkışlayamam, zâlimi aslâ sevemem;
Gelenin keyfi için geçmişe kalkıp sövemem.
Biri ecdâdıma saldırdı mı, hattâ, boğarım...
– Boğamazsın ki!
– Hiç olmazsa yanımdan koğarım!
Üç buçuk soysuzun ardında zağarlık yapamam;
Hele hak nâmına haksızlığa ölsem tapamam.
Doğduğumdan beridir âşıkım istiklâle.
Bana hiç tasmalık etmiş değil altın lâle.
Yumuşak başlı isem, kim dedi uysal koyunum?
Kesilir belki, fakat çekmeye gelmez boyunum.
Kanayan bir yara gördüm mü yanar tâ ciğerim.
Onu dindirmek için kamçı yerim, çifte yerim.
Adam aldırma da geç git, diyemem, aldırırım.
Çiğnerim, çiğnenirim, hakkı tutar kaldırırım.
Zâlimin hasmıyım amma severim mazlûmu...
İrticâın şu sizin lehçede ma’nâsı bu mu?
Mehmet Âkif Ersoy 1936 yılında öldüğü için bu eserin özgün metni kamu malıdır. Metin T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı Dijital Safahat yayınından alınmıştır.
Zulmü Alkışlayamam Şiirinin Açıklaması
Bu on yedi dize Safahat'ın altıncı kitabı Âsım'dandır. Âsım bir muhavere (karşılıklı konuşma) olarak yazılmıştır; kitabın başında kişiler Hocazâde, Köse İmam, Köse İmam'ın oğlu Âsım ve Hocazâde'nin oğlu Emin olarak tanıtılır. Bölüm, Köse İmam ile Hocazâde'nin tartışmasından gelir: Kendisine gerici (mürteci) denen Köse İmam böyle karşılık verir. Zulmü alkışlayamayacağını, zalimi asla sevemeyeceğini, yeni gelenin keyfi için geçmişe sövemeyeceğini söyler; atalarına saldıranı boğacağını belirtir. “Boğamazsın ki!” itirazına “Hiç olmazsa yanımdan koğarım!” der. Üç buçuk soysuzun ardından av köpeği gibi koşamayacağını, hak adına haksızlığa tapamayacağını, doğduğundan beri istiklale âşık olduğunu anlatır; “altın lâle”, yani altından bir boyun zinciri bile ona tasma olamamıştır. Yumuşak başlı olsa da uysal bir koyun değildir; kesilse bile boyun eğmez. Kanayan bir yara gördüğünde ciğeri yanar, onu dindirmek için kamçıya, tekmeye katlanır; çiğner, çiğnenir ama hakkı tutup kaldırır. Bölüm, zalimin hasmı ve mazlumun dostu olmanın karşısındakilerin dilinde irtica mı sayıldığı sorusuyla biter.
Zulmü Alkışlayamam Ana Fikri
Zulme ve zalime boyun eğmemek, mazlumun yanında durup hakkı her bedeli göze alarak savunmak gericilik değil, bağımsız bir insan olmanın gereğidir.
Teması
Zulme karşı duruş ve bağımsızlık