Bir Gece Şiiri
Mehmet Âkif Ersoy · İlk yayın: Safahat 7. kitap Gölgeler (1933); şiirin altında: Hilvan, 28 Ağustos 1928 · 24 dize
Ondört asır evvel, yine bir böyle geceydi,
Kumdan, ayın ondördü, bir öksüz çıkıverdi!
Lâkin o ne hüsrandı ki: Hissetmedi gözler;
Kaç bin senedir, halbuki, bekleşmedelerdi!
Nerden görecekler? Göremezlerdi tabî'î:
Bir kere, zuhûr ettiği çöl en sapa yerdi;
Bir kere de, ma'mure-i dünyâ, o zamanlar,
Buhranlar içindeydi, bugünden de beterdi.
Sırtlanları geçmişti beşer yırtıcılıkta;
Dişsiz mi bir insan, onu kardeşleri yerdi!
Fevzâ bütün âfâkını sarmıştı zemînin
Salgındı, bugün Şark'ı yıkan, tefrika derdi.
Derken, büyümüş, kırkına gelmişti ki öksüz,
Başlarda gezen kanlı ayaklar suya erdi!
Bir nefhada insanlığı kurtardı o ma'sum,
Bir hamlede kayserleri, kisrâları serdi!
Aczin ki, ezilmekti bütün hakkı, dirildi;
Zulmün ki, zevâl aklına gelmezdi, geberdi!
Âlemlere, rahmetti, evet, Şer'-i mübîni,
Şehbâlini adl isteyenin yurduna gerdi.
Dünya neye sâhipse, onun vergisidir hep;
Medyûn ona cem'iyyeti, medyûn ona ferdi.
Medyûndur o ma'sûma bütün bir beşeriyyet...
Yâ Rab, bizi mahşerde bu ikrâr ile haşret.
Mehmet Âkif Ersoy 1936 yılında öldüğü için bu eserin özgün metni kamu malıdır. Metin Vikikaynak aktarımından alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansıyla paylaşılır.
Bir Gece Şiirinin Açıklaması
İki bölümlük şiir, on dört asır önce yine böyle bir gecede, ayın on dördünde kumların arasından “bir öksüz” çıktığını söyleyerek başlar. Metin adını anmasa da “Âlemlere, rahmet” nitelemesi ve anlatılan hayat, bu öksüzün İslâm peygamberi olduğunu gösterir. Şair onun doğuşunu kimsenin fark etmediğini söyler: Çıktığı çöl dünyanın en sapa yeriydi; dünya da o zaman bugünden beter bir buhran içindeydi. İnsanlar yırtıcılıkta sırtlanları geçmiş, dişsiz kalanı kardeşleri yer olmuştu; bugün Doğu'yu yıkan ayrılık (“tefrika”) derdi o zaman da salgındı. İkinci bölümde öksüzün büyüyüp kırk yaşına geldiği, onun bir solukta insanlığı kurtardığı, kayserleri ve kisraları devirdiği anlatılır. Ezilmekten başka hakkı olmayan güçsüzler dirilmiş, zulüm ölmüştür. Şair, dünyanın sahip olduğu her şeyin onun bir bağışı olduğunu, toplumun da bireyin de ona borçlu olduğunu söyler. Şiir, “Medyûndur o ma'sûma bütün bir beşeriyyet...” dizesinden sonra mahşerde bu ikrarla diriltilme duasıyla biter.
Bir Gece Ana Fikri
Karanlık bir çağda kimsenin fark etmediği bir öksüzün getirdiği adalet ve rahmet, bütün insanlığı ona borçlu kılmıştır.
Teması
Peygamber ve insanlığın kurtuluşu