(Bozuk Düzen)
Bu ne acaip bilmece!
Ne gündüz biter, ne gece.
Kime söyleriz derdimizi;
Ne hekim anlar, ne hoca.
Kimi işinde gücünde,
Kiminin donu yok kıçında.
Ağız var, burun var, kulak var;
Ama hepsi başka biçimde.
Kimi peygambere inanır;
Kimi saat köstek donanır;
Kimi kâtip olur, yazı yazar;
Kimi sokaklarda dilenir.
Kimi kılıç takar böğrüne;
Kimi uyar dünya seyrine:
Karı hesabına geceleri,
Gündüzleri baba hayrına.
Bu düzen böyle mi gidecek?
Pireler filleri yutacak;
Yedi nüfuslu haneye
Üç buçuk tayın yetecek?
Karışık bir iş vesselâm.
Deli dolu yazar kalem.
Yazdığı da ne? Bir sürü
İpe sapa gelmez kelâm.
Orhan Veli Kanık 1950 yılında öldüğü için bu eserin özgün metni kamu malıdır. Metin Vikikaynak aktarımından alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansıyla paylaşılır.
Pireli Şiir Şiirinin Açıklaması
Halk şiirini andıran dörtlüklerle yazılan şiir, toplumsal düzeni bir bilmeceye benzetir. Ne gündüz ne gece biten bu bilmecede dertleri ne hekim ne hoca anlar. İnsanların ağzı, burnu, kulağı vardır ama hepsi başka biçimdedir: Kimi işinde gücünde, kiminin üstünde giyecek yoktur; kimi kâtip olur, kimi sokakta dilenir; kimi kılıç kuşanır. Gece başka gündüz başka yaşayanlar da anılır. Beşinci dörtlükte düzen açıkça sorgulanır: “Pireler filleri yutacak”, yedi nüfuslu haneye üç buçuk tayın mı yetecektir? Son dörtlükte konuşan kişi kendi yazdığını da “İpe sapa gelmez kelâm” diye küçümseyerek ironik bir kapanış yapar. Şiir, eşitsizliği mizahi bir halk diliyle eleştirir.
Pireli Şiir Ana Fikri
İnsanlar arasındaki derin eşitsizlik, anlaşılmaz bir bilmeceye benzetilerek halk diliyle ve ironiyle sorgulanır.
Teması
Toplumsal eşitsizlik ve ironi