I
Hiçbir şeyden çekmedi dünyada
Nasırdan çektiği kadar;
Hattâ çirkin yaratıldığından bile
O kadar müteessir değildi.
Kundurası vurmadığı zamanlarda
Anmazdı ama Allahın adını,
Günahkâr da sayılmazdı.
Yazık oldu Süleyman Efendi’ye.
II
Mesele falan değildi öyle,
To be or not to be kendisi için;
Bir akşam uyudu;
Uyanmayıverdi.
Aldılar, götürdüler.
Yıkandı, namazı kılındı, gömüldü.
Duyarlarsa öldüğünü alacaklılar
Haklarını helâl ederler elbet.
Alacağına gelince...
Alacağı yoktu zaten rahmetlinin.
III
Tüfeğini deppoya koydular,
Esvabını başkasına verdiler.
Artık ne torbasında ekmek kırıntısı,
Ne matrasında dudaklarının izi;
Öyle bir rûzigâr ki,
Kendi gitti,
İsmi bile kalmadı yadigâr.
Yalnız şu beyit kaldı,
Kahve ocağında, el yazısıyla:
"Ölüm Allahın emri,
Ayrılık olmasaydı."
Orhan Veli Kanık 1950 yılında öldüğü için bu eserin özgün metni kamu malıdır. Metin Vikikaynak aktarımından alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansıyla paylaşılır.
Kitabe-i Seng-i Mezar Şiirinin Açıklaması
Başlığı “mezar taşı yazıtı” anlamına gelen şiir, sıradan bir adam olan Süleyman Efendi'nin hayatını üç bölümde anlatır. İlk bölümde onun dünyada en çok nasırdan çektiği, çirkin yaratılmasına bile o kadar üzülmediği söylenir; ünlü “Yazık oldu Süleyman Efendi’ye” dizesi bu bölümü kapatır. İkinci bölümde “To be or not to be” gibi büyük sorular onun meselesi değildir; bir akşam uyur ve uyanmaz. Üçüncü bölümde tüfeği depoya konur, esvabı başkasına verilir, adı bile kalmaz; geride yalnızca kahve ocağında el yazısıyla bir beyit kalır. Geleneksel mezar yazıtlarının yüceltici dili yerine sıradan bir hayatın küçük ayrıntılarını kullanan şiir, mizahla hüznü birleştirir.
Kitabe-i Seng-i Mezar Ana Fikri
Sıradan bir insanın küçük dertlerle geçen hayatı ve iz bırakmadan ölümü, mizah ile hüzün bir arada anlatılır.
Teması
Sıradan insanın ölümü