İstanbul'dan ayva da gelir, nar gelir,
Döndüm baktım, bir edalı yâr gelir,
Gelir desen dar gelir;
Gün aşırı alacaklılar gelir.
Anam anam,
Dayanamam,
Bu iş bana zor gelir.
Orhan Veli Kanık 1950 yılında öldüğü için bu eserin özgün metni kamu malıdır. Metin Vikikaynak aktarımından alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansıyla paylaşılır.
Gelirli Şiir Şiirinin Açıklaması
Halk türkülerini andıran bir söyleyişle “gelir” sözcüğü üzerinde oynanır. İstanbul'dan ayva, nar gelir; dönüp bakınca edalı bir sevgili gelir. Ardından sözcüğün öbür anlamı devreye girer: “Gelir desen dar gelir”; yani kazanç azdır. Gün aşırı alacaklılar da gelir. Böylece “gelmek” fiili ile “gelir” adı arasında gidip gelen bir söz oyunu kurulur. Son bölümde “Anam anam, / Dayanamam” diye yakınan konuşan kişi, bu işin kendisine zor geldiğini söyler. Şiir, türkü ritmi ve kafiyelerle geçim sıkıntısını neşeli bir dille anlatır; mizah, derdin ağırlığını hafifletmenin bir yolu olur.
Gelirli Şiir Ana Fikri
Her şeyin geldiği ama gelirin dar kaldığı hayatta alacaklıların gelişi, türkü diliyle mizahi bir yakınmaya dönüşür.
Teması
Geçim sıkıntısı ve söz oyunu